logo

07 Kasım 2012

Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Yasası Onaylandı

Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Cumhurbaşkanının onayının ardından resmi gazetede yayınlanarak yasalaştı. Çalışma hayatı şimdi yeniden şekillenecek. İş kolu birleştirmelerinden, kademeli barajlara, noter şartından, tüzük değişikliklerine kadar pek çok konu masaya yatırılacak. Ocak ayına kadar işkolu barajı sınırlanıp, az üyeli ya da yeni kurulan sendikalara da toplusözleşme yapma yetkisi verilirken, 15 Ocak 2013’ten itibaren 3.5 yıl boyunca işkolu barajı yüzde 1, sonraki 1.5 yıl boyunca yüzde 2, 5 yılın ardından da yüzde 3 olarak uygulanacak.

İŞKOLLARI BİRLEŞTİRİLDİ

Önceki yasada 28 işkolu varken, yeni yasa ile birleştirilen işkolları neticesinde, işkolu sayısı 20’ye düşürüldü. Gıda ve şeker işkolları, “Gıda Sanayi” işkolunda, Dokuma ve Deri işkolları “Dokuma, hazır giyim ve deri” işkolunda, Ağaç ve Kağıt işkolları “Ağaç ve Kağıt” işkolunda, Basın ve yayın ile Gazetecilik işkolları “Basın, yayın ve gazetecilik” işkolunda, Kara taşımacılığı, Demiryolu taşımacılığı ve Hava taşımacılığı işkolları “Taşımacılık” işkolunda, Gemi yapımı, Deniz taşımacılığı ve Ardiye ve antrepoculuk işkolları “Gemi yapımı, deniz taşımacılığı ile ardiye ve antrepoculuk” işkolunda birleştirilmiş oldu. Öte yandan 1983 yılından bu yana yürürlükte olan “İşkolları Tüzüğü” de değişecek. Bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, bir yönetmelik taslağı hazırlayarak sendikalara gönderdi. Taslak üzerinde çalışmalar devam ediyor.

KADEMELİ İŞKOLU BARAJI

Meclis’te son dakika değişikliği ile kabul edilen geçici 6. maddeye göre, en son yayımlanan 2009 istatistiği sonrasında 15 Eylül 2012 tarihine kadar kurulmuş ve Ekonomik ve Sosyal Konseye (ESK) üye konfederasyonlara üye olmuş işçi sendikaları için, Kanunun yürürlük tarihi ile Ocak 2013 istatistiklerinin yayımlandığı tarihe kadar işkolu barajı yüzde 0 olarak uygulanacak. Bu süre içinde sendikalar işyeri ya da işletme barajını aşarak yetki başvurusu yaptıkları takdirde, işkolu barajı aranmaksızın toplu iş sözleşmesi yetkisi alabilecek. Yine ESK şartı ile, Ocak 2013- Temmuz 2016 arasında baraj yüzde 1, takip eden iki yüzde 2, Temmuz 2018’den itibaren yüzde 3 olacak. ESK şartını karşılamayan bağımsız sendikalar için baraj, 2013 Ocak’tan itibaren yüzde 3 olarak uygulanacak. Öte yandan yine Yasanın geçici 6. maddesinde, yüzde 1 barajının altında kalacak sendikalar için geçici bir düzenleme de yer alıyor. Buna göre, bu sendikalar, Kanunun yürürlüğünden önce imzaladıkları ve Ocak 2013 istatistiklerinin yayımlanmasının ardından sona erecek olan toplu iş sözleşmeleri ile Ocak 2013 istatistiklerine kadar yaptıkları yetki başvuruları ile imzalayacakları toplu iş sözleşmelerini, bir dönem daha, işkolu barajı şartı aranmaksızın yenileyebilecek.

NOTER ŞARTI BİR SENE SONRA

Yasa ile sendikaya üyelik ve istifada noter şartı kaldırıldı, yerinde e-devlet kapısı üzerinden sendikaya üyelik ve istifa düzenlemesi getirildi. Ancak Yasa’nın geçici 4. maddesine göre, Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl daha yeni düzenleme Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren birinci yılın sonuna kadar noter şartı devam edecek. Ardından e-devlet uygulamasına geçilecek. Öte yandan Yasa’nın geçici 2. maddesine göre Bakanlık altı ay içinde kayıtlarında yer alan üye listelerini işçi sendikalarına gönderecek. Sendikalar varsa itirazlarını bir ay içinde Bakanlığa bildirecek. Bakanlık itirazları en geç bir ay içinde karara bağlayacak.

YÖNETİM KURULLARI KARAR ALACAK

Yasanın geçici birinci maddesine göre, sendika ve konfederasyonlar Kanun gereği yapmak zorunda oldukları tüzük değişikliklerini bir yıl içinde Yönetim Kurulu kararı ile yapacak. Tüzük değişiklikleri, yapılacak ilk genel kurulun onayına sunacak.

YASADAKİ ÇEŞİTLİ DEĞİŞİKLİKLER

* Yeni yasa ile yapılan değişiklikler neticesinde, fiilen ilgili işkolunda çalışmayan kişiler de o işkolunda sendika kurucusu olabilecek.
* İş güvencesi kapsamı dışında kalan işçiler, sendikal nedenle işten çıkarıldıklarında sendikal tazminat alamayacak.
* Eski yasaya göre, sendikaya üyelik aidatı, işçinin bir günlük çıplak brüt ücretini geçemiyordu. Yeni yasa ile bu sınır kaldırıldı. Sendikalar üyelik aidatlarını sınır olmaksızın Tüzükleri ile düzenleyecek.
* Sendika şube yönetim kurulu üye sayısının üst sınırı yeni yasa ile 9’dan 5’e düşürüldü.
* Yeni yasa ile sendikaya üyelik için aranan asgari yaş kolunu, 16 yaşı doldurmaktan, 15 yaşı doldurmaya çekildi. 15 yaşını dolduran işçiler, sendikaya üye olabilecek.
* İşyeri sendika temsilcileri, temsilcilik faaliyetleri nedeniyle işten çıkarıldığı ve işe iade davasını kazandığı halde işbaşı yaptırılmadığı takdirde, işveren işyeri sendika temsilcisine temsilcilik süresince ücret ve sosyal haklarını ödemeye devam edecek.
* İşkolu tespit talebi ve buna ilişkin açılan davaları, yetki işlemleri ve davalarında bekletici mesele sayılmayacak.
* Yeni yasa ile işyeri barajı yüzde 50 olarak korunurken, işletme barajı yüzde 40’a çekildi.
* Termik santralleri besleyen linyit işleri, noter hizmetleri, aşı ve serum imal eden işyerleri, eczaneler, eğitim, çocuk bakım ve huzur evleri ile geçtiğimiz aylarda grev yasağı kapsamına alınan sivil havacılık, grev yasağı kapsamı dışına çıkarıldı.
* Bakanlar Kurulu’nun “grev erteleme” kararına karşı Danıştay’a itiraz hakkı kaldırıldı.

YASANIN DEĞİŞTİRMEDİĞİ YASAKLAR

* İşkolu sendikası dışında, işyeri ve meslek sendikası kurulamayacak.
* Sendikalar, federasyon kuramayacak.
* İşverenler, iş güvencesi kapsamında olan işçileri, sendikal tazminat ödemeyi göze alarak işten atmayı ve sendikal örgütlenmeyi engellemeyi sürdürebilecek.
* Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan yetki almayan sendikalar, toplu iş sözleşmesi yapamayacak.
* Mevcut yetkili 50 sendikadan en az 29’u işkolu barajının altında kalma ve toplu iş sözleşmesi yetkisini kaybetme riski ile karşı karşıya olacak.
* İşverenler, keyfi yetki itirazları ile toplu iş sözleşmesinin imzalanmasını geciktirebilecek.
* Hak grevi, dayanışma grevi ve genel grev gibi farklı grev türlerindeki yasak sürecek.
* Birçok alanda ve sektörde grev yasakları devam edecek.
* Bakanlar Kurulu, grevleri erteleyerek, fiilen grevleri yok edebilecek.
* Mahkemeler, “grev hakkının kötü niyetle kullanılması” gerekçesiyle grevleri durduracak.

YASA RESMİ GAZETEDE YAYINLANDI

Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Resmi Gazete’de yayımlandı. Kanun, işçi ve işveren sendikaları ile konfederasyonların kuruluşu, yönetimi, işleyişi, denetlenmesi, çalışma ve örgütlenmesine ilişkin usul ve esaslar ile işçilerin ve işverenlerin karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını belirlemek üzere toplu iş sözleşmesi yapmalarına, uyuşmazlıkları barışçı yollarla çözümlemelerine, grev ve lokavta başvurmalarına ilişkin usul ve esasları düzenliyor. Sendikaların tepki göstererek, alanlarda protesto ettiği Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Cumhurbaşkanı tarafından onaylanınca Resmi Gazete’de yayımlandı.

Share

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.