logo

ÖYM’lerin sadece ismi kalktı

Özel yetkili mahkemeler kaldırıldı ama HSYK’nın yeni “yetkili” mahkeme kurma ve buraya istediği isimleri hâkim ve savcı olarak atamasına yönelik düzenleme yapıldı.

Ergenekon ve Balyoz gibi davalara aynı heyet bakacak. Uyuşturucu kaçakçılığı, mafya gibi örgütlü suçlarda darbe suçlarındaki bazı soruşturma usulleri uygulanmayacak

HÜKÜMET, kamuoyunda büyük tartışma yaratan, özel yetkili mahkemelerin (ÖYM) kaldırılmasına yönelik hazırladığı düzenlemeyi, 3. Yargı Paketi’ne eklenmesi istemiyle önerge olarak TBMM’ye sundu. Ancak ÖYM’leri bütünüyle kaldıracağının belirtilmesine rağmen önergeden, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun (HSYK) yeni özel yetkili mahkemeler kurmasına ve buraya istediği isimleri hakim ve savcı olarak atamasına yönelik düzenlemeler çıktı.
Buna göre, HSYK, istediği illerdeki mahkemeleri, şimdi olduğu gibi yargı çevresi birden çok ili kapsayacak biçimde “yetkili” olarak atayabilecek. Bu mahkemelerde de istediği hakim ve savcıyı “özel yetkili” olarak görevlendirebilecek.

KAVGA
Meclis’teki görüşmeler dün akşam küfürler, yumruklar ve tekmeler havada uçuştu. Kavganın ardından BDP’li Hasip Kaplan TBMM’nin acil müdahale polikiliniğe götürüldü. Verilen aranın ardından ayakta söz alan BDP’li Sakık, Ak Partililere “Bizi öldürmezseniz namertsiniz” diye tepki gösterirken, CHP ve MHP grup başkanvekillerine de “Seyirci kaldınız” diyerek sitemde bulundu. Sakık, “Böyle yaptınız çünkü en iyi Kürt ölü Kürt’tür” diye konuştu.

Ergenekon, Balyoz, İnternet andıcı gibi mevcut davalar ise değişiklikten etkilenmemesi için Yargıtay aşaması bitip kesin karara bağlanana kadar şu andaki mahkemelerce sürdürülecek. Bu mahkemedeki hakimler, bu hüküm hüküm nedeniyle görevlerini sürdürecek. Özel yetkili savcıların görevleri ise yeniden yetkilendirilmedikleri ve kurulacak mahkemelere yeni savcılar atandığı andan itibaren bitecek. Böylece, HSYK, özellikle eleştiri konusu olan uygulamalara imza atan savcılar konusunda kapsamlı değişiklikler yapabilecek.
Düzenlemeyle getirilen izin sistemi, bazı casusluk suçları ve askeri suçlarla sınırlı kalırken, terör, anayasal düzene ve hükümete karşı işlenen suçlarda özel yetkili savcılar şimdi olduğu gibi doğrudan soruşturma yürütebilecek. Şu andaki uygulamadan farklı olarak mahkemelere, sadece tutuklama, dinleme, arama, gözaltı gibi kararları vermek üzere, Fransa’da “özgürlük hakimi” olarak anılan hakimlere benzer biçimde hakimler atanacak.
ÖZEL YETKİLER KALDI
Ak Parti, önceki gün sır gibi sakladığı ÖYM önergesini, dün TBMM’ye sundu. 3. Yargı Paketi’ne eklenecek önergedeki düzenlemeler, aksi yöndeki iddiaya rağmen ÖYM’leri ortadan kaldırmıyor. Düzenlemelere göre, şu anda Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 250. maddesine göre “özel yetki” verilen mahkemeler olmayacak. Ancak HSYK, Terörle Mücadele Yasası’na (TMY) taşınan yetkiler uyarınca istediği mahkemeleri yine “özel yetkili” atayacak. Bu mahkemelerde, yine özel yetkili hakim ve savcılar görev yapacak. Düzenlemeye, CMK’nın 250. maddesinin birinci fıkrasına göre kurulan ağır ceza mahkemelerine yapılmış atıflar, TMY’nin 10. maddesinin birinci fıksarında belirtilen ağır ceza mahkemelerine yapılmış sayılacak.
Mahkemeler açısından sadece atıf yapılan yasa değişecek.
Getirilen diğer düzenlemeler şöyle:

Mevcut düzenleme gibi
* TMY kapsamına giren suçlarla ilgili açılan davalar, Adalet Bakanlığı’nın teklifi üzerine HSYK tarafından yargı çevresi birden çok ili kapsayabilecek şekilde belirlenecek illerde görevlendirilecek ağır ceza mahkemelerinde görülecek. Şu anda da hangi mahkemenin özel yetkili olacağına ve hangi ellerde kurulacağına HSYK karar veriyor. Bu mahkemelerin başkan ve üyeleri, başka mahkeme veya işlerde görevlendirilemeyecek.
* Soruşturmalar, şu anda olduğu gibi HSYK tarafından görevlendirilen özel yetkili savcılarca yapılacak. Bu savcılar başka işlerde görevlendirilemeyecek.

Mevcut davalara aynı heyetler
* Özel yetkili mahkemeler, açılmış davalar kesin hükümle sonuçlandırılıncaya kadar görev yapmaya devam edecek. Bu davalarda yetkisizlik ya da görevsizlik kararı verilemeyecek. Ancak getirilen usul yenilikleri bu davalarda da uygulanacak. Buna göre, Ergenekon, Balyoz, İnternet Andıcı, şike, 12 Eylül gibi davalara şu andaki mahkemeler kesin karara bağlanana kadar bakmaya devam edecek. Buralardaki hakimlerin görevi sürecek.

Savcılar değişebilir
* Mahkemelerden farklı olarak, savcılar, HSYK, yeni savcılar görevlendirinceye kadar ellerindeki soruşturmaları yürütecek. HSYK’nın görevlendireceği yeni savcılar, daha sonra bu soruşturmaları devralacak. Böylece HSYK, uygulamaları eleştirilen ancak yetki süreleri bitmediğinden görevden alamadığı birçok ismi yasa yürürlüğe girdikten sonra değiştirebilecek.
* Açılmış davalarda, kamu görevlisi sanıkların soruşturulması için “izin” veya “karar” gerekiyorsa, durma veya düşme kararı verilemeyecek. Buna göre, devam eden davaların sanıkları, izin sisteminin getirdiği olanaklardan yararlanamayacak.

Doğrudan soruşturma
* Şu anda olduğu gibi özel yetkili savcılar, bazı suçlar yönünden izin almadan kamu görevlileri ve askerleri doğrudan soruşturabilecek. Hükümet, önemli dava ve soruşturmaların açıldığı TCK maddeleriyle ilgili doğrudan soruşturma yetkisine dokunmadı. Darbe, terör ve anayasal düzene karşı işlenmiş suçlarda doğrudan soruşturma yetkisi sürecek. Mevcut uygulamada da doğrudan soruşturalabilen şu suçlar yönünden değişikliğe gidilmedi:
* 302. madde: Devletin birliğini bozmak
* 309. madde: Anayasayı ihlal
* 311. madde: Yasama organına karşı suç
* 312. madde: Hükümete karşı suç
* 313. madde: Hükümete karşı silahlı isyan
* 314. madde: Silahlı örgüt
* 315. madde: Silahlı örgüte silah sağlama
* 316. madde: Terör suçu için anlaşma

Mİt’E KORUMA

* Özel yetkili savcıların yetkileri, MİT müsteşarı Hakan Fidan’ın ifadeye çağrılması sonrasında kısıtlanmış, Başbakan’ın görevlendirdiği kamu görevlileri ve MİT mensupları yönünden ancak izinle soruşturma yürütebilecekleri düzenlenmişti. Yeni uygulamada da terör ya da darbe suçu işlemiş olsalar bile MİT mensupları ile Başbakan’ın görevlendirdiği kamu görevlileri ancak Başbakan izniyle soruşturulabilecek.

Özgürlük hakimi 
Düzenlemeyle, özel yetkili mahkemelerdeki soruşturma ve kovuşturma usulleri konusunda şu yenilikler getirildi:
* Hakim tarafından verilmesi gerekli tutuklama, dinleme, arama, izleme, gözaltı yakalama ve benzeri kararları almak, bu kararlara karşı yapılan itirazları incelemek ve sadece bu işlere bakmak üzere Fransa’daki “özgürlük hakimine” benzer görev yapacak, yeteri kadar hakim görevlendirilecek.
* OHAL ilan edildiği takdirde, toplu suçlarda gözaltı süresi 4 günden 7 güne kadar uzatılabiliyordu. Yeni düzenlemede, bu hükme yer verilmedi.
* Şüphelinin gözaltı süresince sadece bir avukatın hukuki yardımından faydalanabileceği uygulaması kalktı.
* Şüphelinin kollukta ifadesi alınırken sadece bir avukatın eşlik edebileceği uygulaması kalktı. Birden fazla avukat sorguya girebilecek.
* Kolluğun ifadesine başvurulacaksa iş adresine tebligat yapılacak, ev adresi gizli kalacak.
* Örgütsel haberleşme gerekçesiyle avukatla sanığın görüşmesinde görevli hazır bulundurulması ve birbirlerine verdikleri belgelerin hakim tarafından incelenmesi uygulaması kalkacak.

Uzun tutukluluk değişmedi

Düzenlemede, şu yetkilere ise dokunulmadı:
* CMK’nın 91. maddesinin birinci fıkrasındaki, bu suçlarda gözaltı süresinin 24 yerine 48 saat, toplu suçlarda 4 güne kadar uygulanmasına yönelik hüküm, yeni düzenlemeye de eklendi.
* Gözaltına alınan kişinin sadece bir yakınına bilgi verme uygulaması aynen kaldı.
* Gözaltındaki kişinin avukatıyla görüşmesinin 24 saat kısıtlanması ve bu süre zarfında ifade alma yasağı aynen kaydı.
* Kolluğun düzenlediği tutanaklara sadece sicilinin yazılmasına devam edilecek. İsim yazılmayacak.
* Güvenlik nedeniyle davalau Darbe ve terör suçlarındoa 10 yıla kadar olan uzun tutukluluk süresi değişmedi.

Bu suçlarda izin gerekiyor

* Buna karşılık, özel yetkili savcıların doğrudan soruşturabildiği şu TCK maddeleri yönünden kamu görevlileri artık izinle soruşturulabilecek.
* 303: Düşmanla işbirliği yapmak
* 304: Devlete karşı savaşa tahrik
* 306: Yabancı devlet aleyhine asker toplama
* 307: Askeri tesisleri tahrip ve düşman askeri yararına anlaşma
* 308: Düşman devlete maddi ve mali yardım
* 310: Cumhurbaşkanı’na suikast ve saldırı
* 317: Askeri komutanlıkların gaspı
* 326: Devletin güvenliğine ilişkin belgeleri tahrip
* 327: Devletin güvenliğine ilişkin belgeleri temin
* 328: Siyasal ve askeri casusluk
* 329: Devletin güvenliğine ve siyasal yararına ilişkin bilgileri açıklama
* 330: Gizli kalması gereken bilgileri açıklama
* 331: Uluslararası casusluk
* 333: Devlet sırlarından yararlanma, devlet hizmetlerinde sadakatsizlik
* 334: Yasaklanan bilgileri temin
* 336: Yasaklanan bilgileri açıklama
* 337: Yasaklanan bilgileri siyasal ve askeri casusluk maksadıyla açıklama
* 338: Taksirle casusluk fiili
* 339: Devlet güvenliği ile ilgili belgeleri elinde bulundurma

MAFYAYA İYİ HABER!
Uyuşturucu kaçakçılığı, mafya gibi örgütlü suçlarda ise terör ve darbe suçlarında uygulanan bazı soruşturma usulleri uygulanmayacak.

Kritik suçlarda yola devam

CMK’nın 250. maddesinde yer alan, “Bu suçları işleyenlerin sıfat ve memuriyetleri ne olursa olsun özel yetkili ağır ceza mahkemelerinde yargılanacağı” hükmü yeni kanunda yer almadı. Ancak TMY 10. maddesi kapsamına alınan suçlarda savcıların doğrudan soruşturma yetkisi bulunduğundan, sayılan suçlardan soruşturulanlar MİT mensupları ve Başbakan’ın görevlendirdiği kamu görevlileri hariç, sıfat ve memuriyetlerine bakılmadan özel yetkili mahkemelerde yargılanacak. Önergeyle, açık ceza infaz kurumunda geçirilen sürenin son bir yılının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle dışarıda infaz edilmesine ilişkin düzenlemenin kapsamını genişletti. Böylece koşullu salıverilmesine bir yıldan az süre kalan ve açık ceza infaz kurumunda bir gün daha bulunmuş olan iyi halli hükümlüler talepleri halinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak serbest bırakılacak.

KÖŞE KAPMACA

Görüşmelerin ilk gününde hükümet özel yetkili mahkemelerle ilgili önergeyi ne muhalefete ne de kendi milletvekillerine gösterdi. Adalet Bakanı Ergin, yazıcıdan önergeyle ilgili çıkış alınırken bile bürokratlara refakat etti.

Copunuz eksik
CHP Grup Başkanvekili Emine Ülker Tarhan, kendisine laf atan AK Partili Mehmet Metiner’e “Parazit yapma” dedi. Tarhan “Demir copunuzla bibergazınız eksik Meclis’te” diye konuştu.

MUHALEFET TEPKİLİ

3. Yargı Paketi ile özel yetkili mahkemelerin (ÖYM) görev alınanı giren davaların, ağır ceza mahkemelerinde görülmesine yönelik AK Parti önergesi muhalefetin tepkisine neden oldu.
CHP Grup Başkanvekili Akif Hamzaçebi: Şimdi AKP’li arkadaşlar neden bu kadar sık yoklama istediğimizi merak ediyordur. Merak eden arkadaşlarımız şu önergeleri incelesinler. Özel yetkili mahkemelerin kaldırılması konusunda bakanların kamuoyuna nasıl yalan söylediklerini görsünler.
CHP Uşak Milletvekili Dilek Akagün Yılmaz: Anlaşılıyor ki özel yetkili mahkemeler sizin açınızdan çok önemli. Çünkü daha bu ülkede toplamanız gereken, dalga dalga almanız gereken insanlar var.
CHP Antalya Milletvekili Gürkut Acar: Türkiye’yi büyük bir hapishaneye döndürdünüz. Hukuk devletini yok ettiniz.
BDP Batman Milletvekili Ayla Akat: “Ağır ceza mahkemeleri de aynı görevi görecek. KCK ve Ergenekon bunun içine girmeyecek. Hükümet kendi iktidarını sağlamlaştıracak.
BDP Adana Milletvekili Muraz Bozlak: Hiçbir değişiklik yok. Sadece yenilik bu kurulacak mahkemenin ismi yok. Buna da AKP Mahkemesi deyin. Hiç olmazsa mahkeme isimsiz kalmasın.”
BDP Grup Başkanvekili Hasip Kaplan: İstiklal mahkemeleri, sıkı yönetim ve DGM’lerden bir adım daha öteye geçiyorsunuz. Bu mahkeme yetkilerini bölge mahkemelerine gönderiyorsunuz. Avukatsız mahkeme getiriyorsunuz, adı çağdaş engizisyon mahkemesidir.

Kaynak: 

Share

Yorum yapabilmek için Giriş yapın.